تبليغاتX
دوستت دارم
sep,sep,sep,sep,sep,sep
سور شب یلدا

 
گر نیابد خوی ایشان در نیابد خلق را
روز روشن در بر دانا شب یلدا بود
ناصر خسرو
 
یلد (Yeled)، واژه ایست از ریشه ی زبان های سامیِ سُریانی به معنای "میلاد" یا "تولّد" در زبان عربی و همچنین به معنی "نوزاد" یا "بچه". با توجه به این که الف آمده در آخر یلد"ا" علامت تأنیث در زبان عبری است و نیز واژه های "ناتالیسِ" رمی و "نوئل" فرانسه تعریف شده ی واژه ی یلدا به معنی "شب نوین" هستند.
 
در میان ایرانیان این شب به نام "چله" نیز آمده است، اما چله (مدت زمان 40 روزه - در این رابطه چهل روز از زمستان است) به معناها و با پیوندهای گوناگونی در فارسی مورد استفاده قرار می گیرد.
 
آخرین شب فصل پاییز و نخستین شب فصل زمستان از جشن های باستانی است که قدمت آن به چندین هزار سال پیش از میلاد مسیح یعنی به پیش از انقلابِ کشاورزیِ دورانِ میان­سنگی می رسد.
 
پس از شروع و ورود انقلاب کشاورزی در خاور میانه و سرزمین های اطراف دریای مدیترانه، گاهشماریِ سال ها به کمک و بر چرخش خورشید (البته امروزه، زمین، دور خورشید می گردد با اینکه هنوز هم در گفتار می گوییم: خورشید غروب و طلوع می کند و نه اینکه زمین می چرخد) در آسمان اندازه یابی شد تا برزگران تقویمی ثابت و یکدست برای آگاهی زمان کاشت و برداشت محصولات خویش داشته باشند.
          پیش از این گاهشماری، گذشت سال بر مبنای چرخش کره ی ماه به دور زمین بود که تقویمی نامیزان داشت چنانکه در تقویم قمری مشاهده می کنیم. برای مثال در ایران، نوروز باستانی در سال قمری، هر سال در همان ماه و روز تحویل نمی شود و بعضی اوقات باید جشن نوروز را همزمان با ماه رمضان اجرا کرد.
 
 
گاهشماریِ خورشیدی در بسیاری از سرزمین ها، سال را نیز همزمان به دو فصل پایه ای تقسیم کرد. یکی نوروز در هنگام بهار (تابستان) و دیگری مهرگان در هنگام پاییز (زمستان). معمولاً تاجگذاری پادشاهان در این هنگام اجرا می شد. جمشید در شاهنامه نوروز باستانی را بنیانگذاری کرده و هوشنگ جشن سده را برای ایرانیان آورد. مصریان نیز جشن سده را در زمان باستانی و در رابطه با تاجگذاری پادشاهان خویش، جشنواره ی "سِد" نام گذاشته بودند.
       در نهایت نوروز جشن پیروزی از سرمای زمستان و مهرگان جشن پیروزی از گرمای آتشین تابستان بوده است.
       با ایجاد تقسیم دو فصله ی سال، جشن های باستانیِ دیگر از یاد نرفتند و همچنان که می بینیم "شب یلدا" یکی از آنهاست که در تقویم مسیحی هنوز آغاز سال نوین را وعده می دهد. چنانکه در بیتی از سنایی می خوانیم که:
 
به صاحب دولتی پیوند اگر نامی همی جویی
که از یک چاکری عیسی چنان معروف شد یلدا 
 
در سرزمین های اروپایی و خاور میانه در این شب طولانی و اهریمنی آتش برپا می کردند تا با خورشیدِ کوچکِ خود، خورشید بزرگ را همراهی کرده، نور و گرما را به زمین برگردانند. گرچه آغاز زمستان در پیش است، اما از این پس روزها بلندتر می شوند.
          طبیعی است که در تمامی فرهنگ ها این روز یا شب سیاه باید به نوعی مورد توجه قرار گرفته باشد، مخصوصاً در سرزمین های شمالی تر یا جنوبی ترِ کره ی زمین که زمستان ها در آنجا بسیار طولانی هستند.
          برای جدا شدن از این سیاهی، انسان جشن گرفته و از آذوقه ها و میوه های پاییزی و زمستانی اش استفاده می کند. دور یکدیگر جمع می شوند تا با مهرِ درونِ خویش سیاهی را بدرند و از سرما نجات یابند. معزی سروده است:
 
تو جان لطیفی و جهان جسم کثیف است
تو شمع فروزانی و گیتی شب یلدا  
 
 
 
جالب توجه آن است که دیدگاه مذهبی انسان های پیشین که این جشن ها را برگزار می کردند چنان بود که اگر مراسم شب یلدا به خوبی و با رعایت کوچکترین مراسم آیینی اجرا نمی شد، زمستان نیز بهار نمی شد و رستاخیز جهانی در همان زمستان باقی می ماند
+ نوشته شده در  دوشنبه نهم آذر 1388ساعت 17:34  توسط یلدا  | 

 

دعا

دعا می کنم که هیچگاه چشمهای زیبای تو را در انحصار قطره های اشک نبینم

 و تو برایم دعا کن ابر چشم هایم همیشه برای تو ببارد دعا می کنم که لبانت را

فقط در غنچه های لبخند ببینم و تو برایم دعا کن که هر گز بی تو نخندم دعا می

کنم دستانت که وسعت آسمان و پاکی دریا و بوی بهار را دارد همیشه از حرارت

عشق گرم باشد و تو برایم دعا کن دستهایم را هیچگاه در دستی بجز دست تو

گره ندهم من برایت دعا می کنم که گل های وجود نازنینت هیچگاه پژمرده نشوند

 برای شاپرک های باغچه ی خانه ات دعا می کنم که بال هایشان هرگز محتاج مر

هم نباشند من برای خورشید آسمان زندگیت دعا می کنم که هیچگاه غروب نکند

و بدان در آسمان زندگیم تو تنها خورشیدی پس برایم دعا کن ، دعا کن که خورشید

 آسمان زندگیم هیچگاه غروب نکند

+ نوشته شده در  پنجشنبه سوم مرداد 1387ساعت 18:14  توسط یلدا  | 

 


tkbleak.com